بيان : قسمت اوّل آيه دربارهء كسى است كه همسر خود را ظهار كرده بود ، تفصيل آن در سورهء مجادله خواهد آمد . و قسمت دوم دربارهء زيد بن حارثه كلبى كه مردم او را زيد بن محمد صلى الله عليه و آله مىگفتند و او را پسرخواندهء حضرت رسول صلى الله عليه و آله مىدانستند ، و چون با اختيار خود همسر خود زينب را طلاق داد ، پس از گذشت ايام عدّه ، حضرت او را به نكاح خود درآورد . جهودان و منافقان طعن زدند و گفتند : پيغمبر ما را از ازدواج با همسر پسر ( كه او را طلاق داده ) نهى مىكند ؛ اما خود با همسر زيد كه فرزندخواندهء اوست و از زيد طلاق گرفته ازدواج مىكند . حق تعالى فرمود : پسرخوانده ، حكم پسر را ندارد و گفتار شما مطابق واقع نيست ، و قول حق و درست ، آن است كه خدا فرموده و راهنمايى نموده است . « 1 » ( آيهء 5 ) ادْعُوهُمْ لِأَبَآلِهِمْ هُوَ أَقْسَطُ عِندَ اللَّهِ فَإِن لَّمْ تَعْلَمُواْ ءَابَآءَهُمْ فَإِخْوَ نُكُمْ فِى الدّينِ وَ مَوَ لِيكُمْ وَ لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ فِيمَآ أَخْطَأْتُم بِه‌ِى وَ لكِن مَّا تَعَمَّدَتْ قُلُوبُكُمْ وَ كَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَّحِيمًا اعراب و لغت : ما تعمّدت . . . مبتدا و خبر آن « يؤاخذكم به » در تقدير است . جناح به معنى گناه و باك است . تفسير : آنها ( يعنى فرزند خوانده‌ها ) را به نام پدرانشان بخوانيد ( و در مورد زيد نگوييد زيد بن محمد ؛ بلكه بگوييد زيد بن حارثه ) كه آن در نزد خداوند عادلانه‌تر است و اگر پدرانشان

--> ( 1 ) . به مجمع البيان ، ج 4 ، ص 336 - 337 رجوع شود .